Οι σπόροι της ειρήνης στην Κρήτη

Οι σπόροι της ειρήνης στην Κρήτη

 

Τρεις χώρες και δυο κοινότητες. Σαράντα μαθητές και μαθήτριες ηλικίας 15 έως 18 ετών από την Ελλάδα, την Τουρκία και τις δυο κοινότητες της Κύπρου συναντήθηκαν στο Ηράκλειο της Κρήτης από τις 22 έως τις 29 Ιουλίου στο εργαστήριο των νέων που διεξάγεται ανελλιπώς από το 2000 και εντεύθεν υπό την αιγίδα της Winpeace (Women’s Initiative for Peace), της πρωτοβουλίας γυναικών από τις τρεις χώρες που μετά την κρίση των Ιμίων το 1997 ανέλαβε δράση για την ειρηνική επίλυση των συγκρούσεων και τη γεφύρωση των διαφορών.

Κάθε χρόνο, μία από τις τρεις συμμετέχουσες χώρες φιλοξενεί την κατασκήνωση των νέων. Δέκα παιδιά από την Ελλάδα, άλλα δέκα από την Τουρκία, δέκα Ελληνοκύπριοι και δέκα Τουρκοκύπριοι, μαθαίνουν πώς να συνυπάρχουν δημιουργώντας τη δική τους κοινότητα και τους δικούς τους κανόνες.

Εκπαιδεύονται στον διάλογο, στον σεβασμό της διαφορετικότητας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, στις αρχές της ισότητας, στην εκρίζωση των στερεοτύπων και των προκαταλήψεων. Και όταν ο σπόρος ρίχνεται και θρέφεται με καλά υλικά τότε αυτός ανθίζει.

«Είμαστε οι σπόροι για την ειρήνη. Θα κάνουμε τον κόσμο το μεγαλύτερο δάσος», «Ανάψαμε ένα κερί σε ένα κόσμο σκοτεινό... Αισθανόμαστε τώρα ότι μπορούμε να γυρίσουμε στα σπίτια μας και να κάνουμε τη διαφορά στις κοινότητές μας», «Θέλουμε, μπορούμε και τώρα μάθαμε πώς θα αλλάξουμε τον κόσμο... Ελάτε μαζί μας. Στο κάτω κάτω είναι ο δικός μας κόσμος», σχολιάζουν τα παιδιά με όλον τον ενθουσιασμό της νιότης τους. Οταν τα νέα παιδιά διδάσκουν την ειρηνική συνύπαρξη, εμείς οι ενήλικοι οφείλουμε να σιωπήσουμε και να τα αφουγκραστούμε...

 

Παρελθόν και μέλλον

Λίγο πριν από την επίσημη έναρξη του εργαστηρίου στην Κρήτη οι Ελληνοκύπριοι και Τουρκοκύπριοι μαθητές συναντώνται στο αεροδρόμιο της Λάρνακας. Δεν έχουν περάσει πολλές ημέρες από τη θορυβώδη και εν μέσω θυμού και αντεγκλήσεων κατάρρευση των συνομιλιών για την επανένωση της Κύπρου στο Κραν Μοντάνα.

Οι δυο αντιπροσωπείες των νέων παιδιών, καθώς και οι συνοδοί τους δεν κρύβουν την απογοήτευσή τους. Η απόφαση πάντως έχει ήδη ληφθεί: οι δυο ομάδες θα αναχωρήσουν μαζί και θα φτάσουν μαζί στην Κρήτη.

«Οι συνομιλίες μπορεί να απέτυχαν, όμως εμείς θα οικοδομήσουμε την ενότητα από τη βάση», σημειώνουν χαρακτηριστικά.

Στην Κρήτη καταφτάνουν και οι άλλες δυο ομάδες νέων από την Τουρκία και την Ελλάδα. Το διάρκειας οκτώ ημερών εργαστήριο φιλοξενείται στο ΤΕΙ του Ηρακλείου με τη συμπαράσταση του περιφερειάρχη της Κρήτης Σταύρου Αρναουτάκη, καθώς και με τη στήριξη του προέδρου της Ελληνικής Βουλής Νίκου Βούτση.

Οι εκπαιδευτές που έχουν κληθεί είναι η Jennifer Sertel, εκπαιδεύτρια στην επίλυση συγκρούσεων, η Αybike Oguz, εκπαιδεύτρια στην αλληλέγγυα και συνεργατική οικονομία, αμφότερες από την Κωνσταντινούπολη, η Mine Atli δικηγόρος, ακτιβίστρια για την ειρήνη, η Neshe Dervish, ακτιβίστρια για την ειρήνη, από την οργάνωση KAYAD στο βόρειο τμήμα της Κύπρου, η Μαρία Χατζηπαύλου, καθηγήτρια στο τμήμα Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Κύπρου με ειδίκευση στις Σπουδές του Φύλου και στην Επίλυση Συγκρούσεων και η Φωτεινή Σιάνου, ακτιβίστρια για την ειρήνη και τα ανθρώπινα δικαιώματα από το Κέντρο Ερευνας και Δράσης για την Ειρήνη (ΚΕΔΕ).

 

Βιωματικά εργαστήρια

Το πρόγραμμα είναι σφικτό και τα παιδιά τις επόμενες οκτώ ημέρες θα εκπαιδευτούν και θα συμμετάσχουν σε βιωματικά εργαστήρια για την επίλυση των διαφορών, την ειρηνική συνύπαρξη, θα μάθουν ελληνική Ιστορία, θα ενημερωθούν για τη συνεργατική-αλληλέγγυα οικονομία, την ισότητα των φύλων, την ενδοοικογενειακή βία, τον σεβασμό του σεξουαλικού προσανατολισμού, τα ανθρώπινα δικαιώματα, ενώ θα ενημερωθούν για το δράμα των προσφύγων από την Οmaima Rawas, τη Σύρα ακτιβίστρια που έχει πολιτογραφηθεί Ελληνίδα και εργάζεται στα προγράμματα του Δήμου Αθηναίων για τους πρόσφυγες.

Θα επισκεφθούν παράλληλα την Κνωσό και θα έχουν την τιμή να ξεναγηθούν από τον καθηγητή Γκάρεθ Οουενς (γνωστό για τη συμβολή του στη σπουδή της Γραμμικής Β και στον συντονισμό επιστημόνων για την αποκρυπτογράφηση της Γραμμικής Α) και να ενημερωθούν από τον ίδιο για το θαύμα του Μινωικού πολιτισμού. Ο καθηγητής θα πει στα παιδιά «για το παρελθόν δεν μπορείτε να κάνετε τίποτα. Για το μέλλον όμως μπορείτε να κάνετε πολλά».

Και πώς αυτές οι τέσσερις ξεχωριστές ομάδες των νέων παιδιών πέτυχαν να συγκροτήσουν μια νέα μοναδική κοινότητα; Δεν ήταν αμήχανες οι πρώτες ημέρες; «Ισως τις πρώτες μια-δυο ημέρες να αισθανόμασταν μια σχετική αμηχανία. Ομως ο πάγος γρήγορα έσπασε κι εγώ ανοίχτηκα σε έναν κόσμο που τον συγκροτούσαν οι πιο έξυπνοι, θετικοί, παθιασμένοι και ευγενικοί άνθρωποι του κόσμου», σημειώνει ένας εκ των συμμετεχόντων στο εργαστήριο, στο δελτίο αξιολόγησης που οι μαθητές κλήθηκαν να συμπληρώσουν. «Κι όμως, όσο κι αν φαίνεται περίεργο, σχεδόν από την πρώτη ημέρα ανακατευτήκαμε μεταξύ μας και ρωτούσαμε ο ένας τον άλλο για τη χώρα του, τη ζωή του, την κουλτούρα του», συμπληρώνει ένας άλλος.

«Ξέρετε κάτι; Το να γίνουμε όλοι μια ομάδα με έκανε να αντιληφθώ ότι όλοι είναι ίσοι...», «Δημιουργήσαμε ιδιαίτερες φιλίες», «Ηρθα κοντά στους Τούρκους και τους Τουρκοκύπριους και έμαθα για την κουλτούρα τους. Συνειδητοποίησα δε πόσο ίδιοι είμαστε. Εκανα καινούργιους φίλους και είμαι προσκεκλημένος στην Κύπρο την επόμενη χρονιά», «Το να είμαι με κόσμο από τέσσερις διαφορετικές κοινότητες άλλαξε τη ζωή μου μέσα σε οκτώ ημέρες»!

Και επίσης: «Παρότι πρέπει να παραδεχτώ ότι ένιωθα πιο κοντά στους Τουρκοκύπριους, είχα ωστόσο την ευκαιρία να ακουστούν οι απόψεις μου σε ένα πολυπολιτισμικό περιβάλλον. Τη νύχτα μάλιστα που χορέψαμε συρτάκι πιασμένοι ώμο με ώμο ήταν για εμένα μια εμπειρία ανεκτίμητη»...

 

Ενας καινούργιος κόσμος

Υπάρχουν πολλά πράγματα που διδαχτήκαμε εδώ, σημειώνουν οι συμμετέχοντες και συμμετέχουσες στο εργαστήριο. Για κάποια από αυτά πραγματικά πρέπει να δουλέψουμε, να τα επεξεργαστούμε και να τα εξελίξουμε.

Οπως τονίζει χαρακτηριστικά ένας μαθητής με την απόλυτη αθωότητα και ειλικρίνεια των ανθρώπων που η ψυχή τους δεν έχει τόσο ρυτιδιαστεί: «Συνειδητοποίησα πόσο επικριτικό άτομο γίνομαι μερικές φορές. Και ότι πρέπει να παρατηρώ πριν κρίνω. Για εμένα αυτό είναι μεγάλη πρόκληση».

Σίγουρα, προσθέτει κάποιος άλλος «θα πρέπει να βελτιώσω τη γλώσσα του σώματός μου και να μην κρίνω τους άλλους βάσει της δικής μου αποκλειστικά οπτικής», ενώ συμπληρώνει ένας τρίτος «πριν θεωρούσα ότι είμαι καλός στην επίλυση των προβλημάτων. Σε αυτή την κατασκήνωση και εργαστήριο αντιλήφθηκα ότι πρέπει να βελτιώσω τον εαυτό μου. Επίσης δεν έχω πολλές πληροφορίες σε ό,τι αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα και πρέπει να τα μελετήσω περισσότερο και να μιλήσω επίσης με τη Μine Atli».

Ενας άλλος, γοητευμένος από τις ιδέες της συνεργατικής οικονομίας, διευκρινίζει πως «αυτή είναι από τα πιο πολύτιμα πράγματα που έχω ποτέ διδαχτεί». Και προσθέτει «προτίθεμαι να την ακολουθήσω».

Ενα παιδί από την Τουρκοκυπριακή Κοινότητα δηλώνει πως «η μετανάστευση των Τούρκων στο βόρειο τμήμα του νησιού έχει μεγάλες επιπτώσεις», κάνοντας σαφή αναφορά στον εποικισμό του βορείου τμήματος της νήσου από τους Τούρκους και την αλλοίωση στη σύνθεση του πληθυσμού που αυτός επέφερε.

«Είναι εύκολο, θα έλεγα, να διευρύνεις την επίγνωση. Ομως το να πράξεις κάτι είναι δύσκολο», εκφράζει τον προβληματισμό του ένας εκ των μαθητών. Κι όμως προσθέτει κάποιος άλλος «πριν από το εργαστήριο γνώριζα πώς θέλω να αλλάξω τον κόσμο. Μετά το εργαστήριο αισθάνομαι όχι μόνο ότι θέλω αλλά και ότι μπορώ».

Για τα παιδιά, ό,τι διδάχθηκαν και βίωσαν σε αυτό το εργαστήριο είναι πολύτιμες μνήμες, όπως δηλώνουν, που θα τις κουβαλάν μαζί τους για πάντα. «Αλλάξαμε και μας αποκαλύφθηκε ένας μαγευτικός κόσμος, για τον οποίο πρέπει να συνεχίσεις να παλεύεις», ενώ οι νεαρές και νεαροί της νέας πολύχρωμης κοινότητας εκφράζουν τον ενθουσιασμό και ενδιαφέρον τους για τον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

«Είμαι ευγνώμων και ευλογημένος που υπήρξα μέλος αυτής της κοινότητας. Γι αυτό υπόσχομαι στον εαυτό μου να κάνω το καλύτερο που μπορώ και να κρατήσω ζωντανή αυτή την υπόσχεση με εθελοντισμό με κάθε δυνατό τρόπο».

Το πολυτιμότερο εξ όλων όμως είναι οι φιλίες και οι δεσμοί που αναπτύχθηκαν μέσα σε οκτώ μόλις ημέρες. «Ατομα που γνώρισες μόλις δυο ημέρες πριν και γίνονται οι καλύτεροι σου φίλοι, που δεν θα σε κρίνουν αλλά θα σε ακούσουν με προσοχή και δεν θα οχυρωθούν πίσω από τις απόψεις τους και τα στερεότυπα τους. Και αυτή η αίσθηση πως είσαι σε ένα απόλυτα ασφαλές περιβάλλον συντροφικότητας» αναφέρει στην «Εφ.Συν.» η 18χρονη Ελένη Γαγγιολάκη από το Ηράκλειο της Κρήτης, η οποία εργάστηκε εθελοντικά στην κατασκήνωση.

«Για μένα η πιο συγκινητική στιγμή ήταν την πρώτη φορά που ανακατευτήκαμε όλοι μαζί και κάτσαμε σε έναν κύκλο και αρχίσαμε να συζητάμε έτσι αβίαστα χωρίς δυσκολία. Σύντομα διαπίστωσα πόσο ανοιχτόμυαλα παιδιά και με ευρύτατα ενδιαφέροντα είναι. Εμαθα πάρα πολλά και μου δημιουργήθηκε το κίνητρο να μάθω κι άλλα. Η Μινέ με ενέπνευσε να ασχοληθώ στην μετέπειτα επαγγελματική μου πορεία με τα ζητήματα της ισότητας των δυο φύλων», καταλήγει η 18χρονη Ελένη.

 

Θλίψη και περισυλλογή

«Η απογοήτευση από την κατάρρευση των συνομιλιών στη Γενεύη για το Κυπριακό είναι πολύ μεγάλη και στις δυο κοινότητες», τονίζει από την πλευρά της στην «Εφ.Συν.» η κ. Χατζηπαύλου.

«Ελπίζαμε ότι οι συνομιλίες θα καταλήξουν σε μια συμφωνία. Αισθανόμαστε θλίψη και βρισκόμαστε σε περισυλλογή, ενώ έχουμε μεγάλη ανησυχία για την κατάσταση σε ό,τι αφορά το επίπεδο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Τουρκία. Εγώ συμμετέχω από την αρχή στα εργαστήρια της Winpeace και όλα αυτά τα χρόνια πολλοί εκ των μαθητών μας και από τις δυο πλευρές έχουν καταλάβει θέσεις αξιωματούχων.

»Ο τρόπος που επικοινωνούν μεταξύ τους είναι εντελώς διαφορετικής ποιότητας. Αυτή τη χρονιά τα παιδιά δέθηκαν σε χρόνο-ρεκόρ μεταξύ τους. Είχαν εξαιρετική χημεία από την αρχή. Ηταν εντυπωσιακός ο τρόπος που βρίσκανε λύσεις στις συζητήσεις τους για τα πολιτικά ζητήματα. Αν ήταν αυτά τα παιδιά στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων θα έβρισκαν σίγουρα λύσεις».

Ρωτάμε την καθηγήτρια του κυπριακού Πανεπιστημίου πώς είναι η ώρα του αποχωρισμού. «Η πιο έντονη στιγμή που προσωπικά πάντα με συγκλονίζει. Οταν έρχεται η στιγμή που αποχαιρετιούνται και ξεσπάνε σε λυγμούς, γιατί έχουν πραγματικά και αληθινά δημιουργήσει δεσμούς ισχυρούς».

«Διαθέτουν αυτά τα παιδιά μια ωριμότητα που εντυπωσιάζει», σημειώνει η Φωτεινή Σιάνου. «Αυτό που εμείς τονίζουμε πάντα είναι ότι σε αυτή την κινούμενη άμμο που ζούμε δυο επιλογές υπάρχουν. Είτε να της επιτρέψουμε να μας ρουφήξει είτε να ανάψουμε μερικά κεριά για να φωτίσουμε αυτό το σκοτάδι. Από τις πιο όμορφες στιγμές μας στη φετινή κατασκήνωση ήταν αυτή όπου ένα μέλος των Χαΐνηδων μαζί με μια Τουρκάλα τραγουδίστρια τραγούδησαν ελληνικά και τούρκικα τραγούδια. Και τα παιδιά να χορεύουν σε κύκλο», προσθέτει.

«Αυτή η στιγμή μού έφερε δάκρυα στα μάτια», τονίζει στις σημειώσεις της αξιολόγησης μια μαθήτρια. «Δεν είχα αντιληφθεί πόσες ομοιότητες έχουμε. Οταν τραγουδούσαμε και χορεύαμε μαζί δεν είχαμε καμία διαφορά, ήμασταν σαν αδέλφια και αδελφές. Δεν περίμενα ποτέ ότι θα δημιουργηθούν τόσο ισχυροί δεσμοί φιλίας».

Μα εκείνο το βράδυ, προσθέτει κάποιος άλλος, «όλοι συνειδητοποιήσαμε ότι είμαστε αδέλφια, ότι είμαστε ο κόσμος, η ανθρωπότητα, ανεξάρτητα από το χρώμα, τη θρησκεία, τις αντιλήψεις και την Ιστορία... Τώρα πια καθένας και καθεμία από εμάς νιώθει ενδυναμωμένος και όχι αβοήθητος. Εχει εμπνευστεί να αλλάξει τον κόσμο».

«Ναι», επιβεβαιώνει ένας τρίτος, «είναι σκοτεινοί καιροί. Αντιμετωπίζουμε τόσους σοβαρούς κινδύνους που μερικές φορές είναι τρομακτικό να ζεις σε αυτόν. Μπορούμε να αρχίσουμε να κλαίμε ή να δράσουμε. Μπορούμε να επιλέξουμε. Εμείς επιλέγουμε να φωτίσουμε τον κόσμο. Ελάτε μαζί μας...». Διότι ισχύει αυτό ακριβώς: αν δεν είσαι μέρος της λύσης, τότε είσαι μέρος του προβλήματος.

 

Πηγή:

Εφημερίδα Συντακτών Κρήτης, 13-08-2017